AI च्या उत्साहात आपण कधीकधी एक गोष्ट विसरतो — मुलांची माहिती ही शाळेची जबाबदारी आहे. मी आशा गायकवाड. विशेष गरजा व समावेशक शिक्षणाकडे काम करते. खाली भीती दाखवणारी यादी नाही; रोजच्या कामात पाळता येणारे नियम आहेत.

१) नावे व ओळख

ChatGPT/Gemini मध्ये “राहुल पाटील, इयत्ता ५, गाव ___” असे लिहू नका. “एक विद्यार्थी, इयत्ता ५” पुरेसे आहे. फोटो अपलोड करताना चेहरा अस्पष्ट करा किंवा फक्त मजकूराचा भाग घ्या.

२) उत्तरपुस्तके व नोंदी

पूर्ण उत्तरपुस्तक स्कॅन करून सार्वजनिक AI मध्ये टाकू नका. गरज असेल तर एक प्रश्न-उत्तर, वैयक्तिक माहिती काढून.

३) पालक संमती

मुलांना AI टूल्सने ऑडिओ/व्हिडिओ रेकॉर्ड करायचे असेल तर पालकांना सांगा. घरच्या सरावासाठी लिंक देताना काय सुरक्षित आहे ते स्पष्ट करा.

४) WhatsApp ग्रुप

“हा प्रॉम्प्ट मस्त आहे” म्हणून मुलांचे उत्तरे फॉरवर्ड करू नका. शिक्षक ग्रुप आणि पालक ग्रुप वेगळे ठेवा.

५) विद्यार्थ्यांना शिकवायचे सत्य

AI चुकेल. AI पक्षपाती असू शकते. AI वरचे उत्तर कॉपी करणे म्हणजे शिकणे नव्हे. वर्गात एकदा प्रयोग करा: एकाच प्रश्नाची दोन AI उत्तरे दाखवा — फरक चर्चेत आणा. मुले “तपासणी” शिकतील.

सुरक्षा म्हणजे AI बंद करणे नव्हे. समजून वापरणे हे आहे. शाळेत छोटा चार नियम तक्ता लावा — मुलांनाही दिसेल, शिक्षकांनाही आठवेल.